Ngành Giày Việt Nam Có Đang Phụ Thuộc Quá Nhiều Vào FDI?

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng ấn tượng đó là một vấn đề đang được nhắc đến rất nhiều: sự phụ thuộc lớn vào doanh nghiệp FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài).

Hiện nay, phần lớn kim ngạch xuất khẩu giày dép đến từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Điều này đặt ra câu hỏi lớn cho ngành footwear Việt Nam:

Liệu ngành giày Việt Nam có đang phụ thuộc quá nhiều vào FDI? Và doanh nghiệp trong nước cần làm gì để phát triển bền vững hơn trong tương lai?

FDI đóng vai trò rất lớn trong ngành giày Việt Nam

Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp FDI đã góp phần quan trọng giúp ngành giày Việt Nam phát triển mạnh.

Nhiều tập đoàn quốc tế lựa chọn Việt Nam làm trung tâm sản xuất nhờ các lợi thế như:

• Chi phí sản xuất cạnh tranh
• Nguồn lao động dồi dào
• Tay nghề gia công tốt
• Vị trí thuận lợi cho xuất khẩu
• Nhiều hiệp định thương mại tự do

Nhờ đó, Việt Nam trở thành một trong những “công xưởng giày dép” lớn nhất thế giới.

Nhiều nhà máy quy mô lớn tập trung tại:

• TP.HCM
• Bình Dương
• Đồng Nai
• Long An
• Tây Ninh

Các doanh nghiệp FDI không chỉ mang đến đơn hàng lớn mà còn góp phần tạo việc làm cho hàng triệu lao động trong ngành.

Vì sao ngành giày phụ thuộc nhiều vào FDI?

Một trong những lý do lớn nhất là doanh nghiệp FDI thường có lợi thế mạnh về:

• Vốn đầu tư
• Công nghệ
• Quản lý sản xuất
• Hệ thống khách hàng quốc tế
• Chuỗi cung ứng toàn cầu

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn gặp hạn chế về:

• Quy mô
• Công nghệ
• Năng lực quản lý
• Thiết kế sản phẩm
• Xây dựng thương hiệu

Điều này khiến phần lớn đơn hàng xuất khẩu lớn vẫn tập trung vào các doanh nghiệp có vốn nước ngoài.

Ngoài ra, nhiều thương hiệu quốc tế hiện đã có chuỗi cung ứng ổn định với các tập đoàn FDI nên doanh nghiệp nội địa khó cạnh tranh trực tiếp.

Doanh nghiệp Việt chủ yếu vẫn làm gia công

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn hoạt động theo mô hình:

• OEM
• Gia công sản xuất
• Làm theo thiết kế của đối tác

Điều này giúp tạo doanh thu ổn định nhưng lại tồn tại nhiều hạn chế như:

• Lợi nhuận thấp
• Dễ bị ép giá
• Phụ thuộc đơn hàng
• Khó xây dựng thương hiệu riêng

Trong khi đó, giá trị lớn nhất thường nằm ở:

• Thương hiệu
• Thiết kế
• Marketing
• Hệ thống phân phối

Đây là lý do ngành giày Việt Nam dù xuất khẩu lớn nhưng nhiều doanh nghiệp nội địa vẫn chưa tạo được vị thế mạnh trên thị trường quốc tế.

Phụ thuộc FDI tạo ra những rủi ro gì?

Dù FDI mang lại rất nhiều lợi ích, việc phụ thuộc quá lớn cũng tạo ra không ít rủi ro cho ngành footwear Việt Nam.

Dễ bị ảnh hưởng khi thị trường biến động

Nếu các tập đoàn lớn dịch chuyển nhà máy sang quốc gia khác, ngành giày Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng mạnh về:

• Việc làm
• Đơn hàng
• Xuất khẩu
• Chuỗi cung ứng

Đây là rủi ro mà nhiều quốc gia sản xuất lớn từng gặp phải.

Doanh nghiệp nội địa khó phát triển mạnh

Khi phần lớn đơn hàng lớn thuộc về khối FDI, doanh nghiệp Việt sẽ gặp khó trong việc:

• Mở rộng quy mô
• Tiếp cận khách hàng quốc tế
• Đầu tư công nghệ
• Tăng năng lực cạnh tranh

Giá trị gia tăng chưa cao

Dù xuất khẩu lớn, phần giá trị cao nhất thường nằm ở:

• Thiết kế
• Thương hiệu
• Marketing toàn cầu

Trong khi đó, doanh nghiệp gia công thường chỉ hưởng một phần nhỏ lợi nhuận.

Ngành giày Việt Nam cần thay đổi theo hướng nào?

Để phát triển bền vững hơn, ngành footwear Việt Nam cần từng bước giảm sự phụ thuộc quá lớn vào mô hình gia công đơn thuần.

Nhiều doanh nghiệp hiện đã bắt đầu chuyển hướng sang:

• Xây dựng thương hiệu riêng
• Phát triển sản phẩm riêng
• Đầu tư thiết kế
• Nâng cấp công nghệ
• Làm nội dung thương hiệu

Đây là xu hướng rất quan trọng trong giai đoạn mới.

Local brand đang mở ra cơ hội mới

Sự phát triển mạnh của các local brand giày dép trong vài năm gần đây đang tạo ra tín hiệu tích cực cho ngành.

Nhiều thương hiệu Việt hiện đã chủ động:

• Thiết kế sản phẩm
• Xây dựng hình ảnh riêng
• Bán hàng online
• Phát triển cộng đồng khách hàng

Nhờ TikTok Shop, Shopee và mạng xã hội, việc xây dựng thương hiệu hiện dễ tiếp cận hơn rất nhiều so với trước đây.

Đây là cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt tạo giá trị riêng thay vì chỉ làm gia công.

Nội dung và thương hiệu đang trở thành lợi thế mới

Trong ngành giày hiện đại, khách hàng không còn chỉ quan tâm đến giá.

Họ ngày càng chú trọng:

• Chất lượng
• Thiết kế
• Câu chuyện thương hiệu
• Nội dung thực tế
• Trải nghiệm sản phẩm

Đó là lý do nhiều doanh nghiệp hiện đầu tư mạnh vào:

• Video nhà xưởng
• Quy trình sản xuất
• Hình ảnh sản phẩm
• Storytelling
• Social media
• Nội dung TikTok

Đây là hướng đi giúp doanh nghiệp nội địa tăng khả năng cạnh tranh trong tương lai.

Xu hướng “xanh hóa” cũng là cơ hội cho doanh nghiệp Việt

Các thị trường lớn như Mỹ và EU hiện đang yêu cầu cao hơn về:

• Tiêu chuẩn môi trường
• Truy xuất nguồn gốc
• Quy trình sản xuất sạch

Nếu doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sớm vào:

• Công nghệ
• Quản lý chất lượng
• Sản xuất xanh
• Nội dung thương hiệu

thì hoàn toàn có thể tạo lợi thế cạnh tranh rất lớn trong giai đoạn tới.

VIETCHA và định hướng đồng hành cùng cộng đồng ngành giày

VIETCHA hướng tới việc xây dựng nền tảng chia sẻ kiến thức thực tế dành cho cộng đồng footwear Việt Nam.

Các nội dung trọng tâm gồm:

• Video xưởng Việt Nam – Trung Quốc
• Quy trình sản xuất giày dép
• Kiến thức xây dựng local brand
• Hướng dẫn bán hàng online
• Case study thực tế
• Kết nối OEM và sourcing nguyên liệu

Mục tiêu là giúp doanh nghiệp và người mới hiểu rõ hơn về cách ngành giày đang thay đổi và tìm ra hướng phát triển phù hợp.

Kết luận

FDI đã góp phần rất lớn giúp ngành giày Việt Nam phát triển mạnh trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá lớn vào doanh nghiệp nước ngoài cũng đặt ra nhiều thách thức dài hạn.

Trong giai đoạn mới, doanh nghiệp Việt cần từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách:

• Xây dựng thương hiệu riêng
• Đầu tư công nghệ
• Làm chủ thiết kế
• Tăng giá trị sản phẩm
• Phát triển nội dung thương hiệu

Ngành footwear Việt Nam sẽ chỉ thật sự mạnh khi không chỉ là nơi sản xuất cho thế giới — mà còn sở hữu những thương hiệu có giá trị riêng trên thị trường toàn cầu.