Vì Sao 80% Xuất Khẩu Giày Việt Thuộc Khối FDI?

Vì sao khối FDI lại chiếm tỷ trọng lớn như vậy? Doanh nghiệp Việt đang gặp khó ở đâu? Và đâu là hướng đi cho ngành footwear trong giai đoạn mới?

FDI đã góp phần giúp ngành giày Việt Nam tăng trưởng mạnh

Không thể phủ nhận rằng các doanh nghiệp FDI đã đóng vai trò rất lớn trong quá trình phát triển của ngành giày Việt Nam.

Nhiều tập đoàn quốc tế đã chọn Việt Nam làm trung tâm sản xuất nhờ các lợi thế như:

• Chi phí sản xuất cạnh tranh
• Lao động dồi dào
• Tay nghề gia công tốt
• Vị trí thuận lợi cho xuất khẩu
• Chính sách thương mại thuận lợi

Nhờ đó, Việt Nam trở thành một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu giày dép hàng đầu thế giới.

Nhiều khu vực như:

• Bình Dương
• Đồng Nai
• Long An
• Tây Ninh
• TP.HCM

đã hình thành các cụm công nghiệp giày dép quy mô rất lớn.

Các doanh nghiệp FDI không chỉ mang đến đơn hàng mà còn tạo việc làm cho hàng triệu lao động trong ngành footwear.

Vì sao khối FDI chiếm phần lớn xuất khẩu?

1. FDI có lợi thế rất mạnh về vốn

Một trong những khác biệt lớn nhất giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa là khả năng đầu tư.

Các tập đoàn nước ngoài thường có:

• Nguồn vốn lớn
• Hệ thống nhà máy hiện đại
• Máy móc công nghệ cao
• Quy trình quản lý chuyên nghiệp

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn có quy mô nhỏ hoặc vừa nên khó cạnh tranh về năng lực sản xuất lớn.

Đây là lý do các đơn hàng xuất khẩu quy mô lớn thường tập trung vào khối FDI.

2. FDI sở hữu sẵn hệ thống khách hàng quốc tế

Nhiều doanh nghiệp FDI là đối tác trực tiếp của các thương hiệu toàn cầu.

Họ đã có sẵn:

• Chuỗi cung ứng
• Hệ thống khách hàng
• Kinh nghiệm xuất khẩu
• Tiêu chuẩn quốc tế
• Quy trình kiểm soát chất lượng

Điều này giúp họ dễ dàng nhận các đơn hàng lớn từ:

• Mỹ
• EU
• Nhật Bản
• Hàn Quốc

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nội địa vẫn gặp khó trong việc tiếp cận khách hàng quốc tế.

3. Doanh nghiệp Việt chủ yếu vẫn làm gia công

Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp nội địa hoạt động theo mô hình:

• OEM
• Gia công sản xuất
• Làm theo thiết kế đối tác

Mô hình này giúp duy trì hoạt động nhưng thường có:

• Lợi nhuận thấp
• Phụ thuộc khách hàng
• Khó xây dựng thương hiệu riêng

Trong khi đó, giá trị lớn nhất của ngành giày thường nằm ở:

• Thương hiệu
• Thiết kế
• Marketing
• Hệ thống phân phối

Đây là lý do dù xuất khẩu lớn nhưng nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chưa tạo ra giá trị cao tương xứng.

4. Khả năng công nghệ và quản lý còn hạn chế

Nhiều doanh nghiệp FDI hiện đầu tư mạnh vào:

• Máy móc tự động
• Công nghệ sản xuất
• Kiểm soát chất lượng
• Hệ thống quản trị

Trong khi đó, nhiều xưởng trong nước vẫn gặp khó khăn về:

• Vốn đầu tư
• Công nghệ
• Quản lý sản xuất
• Tiêu chuẩn quốc tế

Điều này ảnh hưởng lớn đến khả năng cạnh tranh trong các đơn hàng xuất khẩu cao cấp.

Phụ thuộc FDI có phải là điều xấu?

Câu trả lời là không hoàn toàn.

FDI mang lại rất nhiều lợi ích cho ngành footwear Việt Nam như:

• Tạo việc làm
• Tăng kim ngạch xuất khẩu
• Chuyển giao công nghệ
• Thúc đẩy chuỗi cung ứng
• Nâng cao tay nghề lao động

Tuy nhiên, nếu phụ thuộc quá lớn vào FDI thì ngành giày cũng đối mặt nhiều rủi ro.

Những rủi ro khi phụ thuộc quá lớn vào FDI

Dễ bị ảnh hưởng khi doanh nghiệp nước ngoài dịch chuyển

Nếu các tập đoàn lớn chuyển nhà máy sang quốc gia khác, ngành giày Việt Nam có thể bị ảnh hưởng mạnh về:

• Việc làm
• Đơn hàng
• Sản xuất
• Xuất khẩu

Đây là vấn đề mà nhiều quốc gia sản xuất từng gặp phải.

Doanh nghiệp nội địa khó phát triển thương hiệu mạnh

Khi chủ yếu làm gia công, doanh nghiệp Việt sẽ khó:

• Tăng giá trị sản phẩm
• Làm chủ thị trường
• Xây dựng thương hiệu quốc tế

Điều này khiến ngành giày Việt dù sản xuất lớn nhưng chưa có nhiều thương hiệu mạnh toàn cầu.

Giá trị gia tăng còn thấp

Phần lợi nhuận lớn nhất của ngành footwear thường nằm ở:

• Branding
• Thiết kế
• Marketing
• Hệ thống bán lẻ

Trong khi doanh nghiệp gia công chỉ nhận phần nhỏ trong chuỗi giá trị.

Xu hướng mới: Doanh nghiệp Việt bắt đầu xây thương hiệu riêng

Trong vài năm gần đây, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển hướng từ:

• Chỉ làm OEM
  sang:
• Xây dựng local brand
• Phát triển sản phẩm riêng
• Bán hàng trực tiếp online

Đây là xu hướng rất quan trọng giúp tăng giá trị cho doanh nghiệp Việt.

Nhiều thương hiệu hiện tận dụng:

• TikTok Shop
• Shopee
• Facebook
• Website bán hàng

để tiếp cận khách hàng trực tiếp mà không cần hệ thống phân phối quá lớn.

Nội dung và thương hiệu đang trở thành lợi thế mới

Ngành footwear hiện đại không còn chỉ cạnh tranh bằng giá.

Khách hàng ngày càng quan tâm đến:

• Thiết kế
• Chất lượng
• Câu chuyện thương hiệu
• Trải nghiệm sản phẩm
• Nội dung thực tế

Đó là lý do nhiều doanh nghiệp hiện đầu tư mạnh vào:

• Video nhà xưởng
• Quy trình sản xuất
• Hình ảnh sản phẩm
• Storytelling thương hiệu
• Nội dung TikTok

Đây là hướng đi giúp doanh nghiệp Việt tăng khả năng cạnh tranh trong tương lai.

VIETCHA và định hướng đồng hành cùng ngành giày Việt Nam

VIETCHA tập trung xây dựng nền tảng chia sẻ kiến thức thực tế dành cho cộng đồng footwear Việt Nam.

Các nội dung trọng tâm gồm:

• Video xưởng Việt Nam – Trung Quốc
• Quy trình sản xuất giày dép
• Hướng dẫn xây dựng local brand
• Kiến thức bán hàng online
• Case study thực tế
• Kết nối OEM và sourcing nguyên liệu

Mục tiêu là giúp doanh nghiệp và người mới hiểu rõ hơn về xu hướng mới của ngành giày hiện đại.

Kết luận

Việc khoảng 80% xuất khẩu giày Việt thuộc khối FDI cho thấy vai trò rất lớn của doanh nghiệp nước ngoài trong ngành footwear Việt Nam.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững hơn trong tương lai, doanh nghiệp nội địa cần từng bước:

• Nâng cấp công nghệ
• Xây dựng thương hiệu riêng
• Đầu tư thiết kế
• Làm nội dung thương hiệu
• Tăng giá trị sản phẩm

Ngành giày Việt Nam sẽ chỉ thật sự mạnh khi không chỉ là nơi sản xuất cho thế giới — mà còn sở hữu những thương hiệu có giá trị riêng trên thị trường toàn cầu.